اگر بعد از تزریق واکسن گارداسیل بازویتان درد گرفته، کمی تب یا سردرد دارید یا احساس خستگی میکنید، در بیشتر موارد جای نگرانی نیست. واکسنهای HPV یا Human Papillomavirus Vaccine مانند بسیاری از واکسنها میتوانند واکنشهای کوتاهمدت ایجاد کنند که معمولاً طی یک تا سه روز برطرف میشوند. شایعترین عارضه درد، قرمزی یا تورم محل تزریق است.
واکنشهای شدید مانند حساسیت آلرژیک جدی یا آنافیلاکسی بسیار نادرند. بررسیهای گسترده نهادهای معتبر جهانی، الگوی ایمنی واکسن HPV را اطمینانبخش ارزیابی کردهاند و شواهد معتبر، ارتباط علّی با ناباروری یا نارسایی زودرس تخمدان را نشان نداده است.
عوارض واکسن گارداسیل چیست؟
عوارض بعد از واکسن گارداسیل را میتوان به دو گروه تقسیم کرد: واکنشهای شایع و گذرا، و واکنشهای نادر که نیاز به ارزیابی پزشکی دارند. حتی ممکن است فرد بعد از تزریق هیچ عارضهای نداشته باشد.
| نوع عارضه |
نمونهها |
زمان معمول |
اقدام مناسب |
| شایع و خفیف |
درد، قرمزی، تورم یا حساسیت محل تزریق |
۱ تا ۳ روز |
کمپرس خنک، حرکت ملایم بازو |
| عمومی |
سردرد، خستگی، تب خفیف، تهوع، سرگیجه، درد عضله یا مفصل |
اغلب ۱ تا ۲ روز |
مایعات، استراحت، در صورت نیاز مسکن |
| غش پس از تزریق |
سبکی سر، تاری دید، ضعف یا سنکوپ |
معمولاً کوتاه |
نشستن یا دراز کشیدن و پایش |
| نادر و مهم |
تنگی نفس، تورم صورت یا گلو، آنافیلاکسی |
معمولاً سریع |
اقدام فوری اورژانسی |
شایعترین عوارض بعد از تزریق واکسن گارداسیل
درد در محل تزریق شایعترین عارضه واکسن HPV است. در مطالعات Gardasil 9، درد محل تزریق در بعضی گروههای سنی بیش از ۸۰ درصد گزارش شده است، اما اغلب خفیف تا متوسط و موقت بوده است. تورم و قرمزی محل تزریق، سردرد، خستگی، سرگیجه، تهوع و تب نیز ممکن است رخ دهند.
گاهی سفتی یا برجستگی کوچکی در محل تزریق ایجاد میشود که معمولاً بهتدریج کاهش مییابد. درد عضلانی و مفصلی، لرز، احساس ناخوشی عمومی یا استفراغ کمتر دیده میشوند.
بروز یک علامت بعد از واکسیناسیون الزاماً به معنای این نیست که واکسن علت آن بوده است. علائمی که چند روز یا چند هفته بعد ظاهر میشوند باید با توجه به بیماریهای همزمان و علل دیگر ارزیابی شوند.
عوارض واکسن گارداسیل برای مردان و زنان
ماهیت عوارض واکسن گارداسیل برای مردان و زنان تقریباً مشابه است: درد و تورم محل تزریق، سردرد، خستگی، سرگیجه، تهوع و گاهی تب. در کارآزماییهای Gardasil 9 بعضی واکنشهای موضعی در زنان بیشتر گزارش شده، اما عارضه خطرناک اختصاصی برای یکی از دو جنس شناخته نشده است.
کاهش باروری یا اختلال عملکرد جنسی در مردان عارضه ثابتشده واکسن HPV نیست. در زنان نیز شواهد معتبر از ایجاد ناباروری یا نارسایی زودرس تخمدان توسط واکسن حمایت نمیکند.
عوارض واکسن گارداسیل در پریود
قاعدگی یا پریود بهخودیخود منع تزریق واکسن HPV نیست. اگر فرد در روز تزریق پریود باشد و حال عمومی مناسبی داشته باشد، معمولاً نیازی به تعویق واکسن نیست. فقط ممکن است سردرد، ضعف یا دردهای قاعدگی با علائم کوتاهمدت واکسن همپوشانی پیدا کنند.
برخی مطالعات مشاهدهای جدید درباره بینظمی قاعدگی سیگنالهایی گزارش کردهاند، اما این نوع مطالعات رابطه علت و معلولی را ثابت نمیکنند. شواهد گستردهتر ایمنی و مطالعات عملکرد تخمدان تاکنون ارتباط اثباتشدهای میان واکسیناسیون HPV و ناباروری یا نارسایی زودرس تخمدان نشان ندادهاند.
اگر خونریزی بسیار شدید، قطع طولانی قاعدگی یا بینظمی مداوم رخ دهد، بهتر است بهجای نسبتدادن خودکار آن به واکسن، علت توسط پزشک بررسی شود.
عوارض طولانی مدت واکسن گارداسیل
پایش ایمنی واکسنهای HPV از زمان ورود آنها به بازار در سال ۲۰۰۶ ادامه داشته و دادههای وسیعی از مطالعات و سیستمهای نظارتی جمع شده است.
بر اساس مجموعه شواهد فعلی، افزایش ثابتشدهای در خطر بیماریهای خودایمنی، سندرم گیلنباره، لختههای وریدی، سکته، POTS یا Postural Orthostatic Tachycardia Syndrome، سندرم درد ناحیهای پیچیده یا CRPS و نارسایی زودرس تخمدان مشاهده نشده است.
گزارش یک بیماری پس از تزریق با اثبات اینکه واکسن علت آن بوده متفاوت است. برای تعیین ارتباط علّی باید میزان بروز بیماری در افراد واکسینهشده با جمعیت مشابه مقایسه شود.
با این حال، پایش ایمنی واکسن همچنان ادامه دارد و اگر بعد از واکسیناسیون علامت شدید، پایدار یا غیرمعمولی ایجاد شود، ارزیابی پزشکی لازم است.
عوارض واکسن گارداسیل ۴ ظرفیتی و ۹ ظرفیتی
گارداسیل چهارظرفیتی یا Quadrivalent Gardasil تیپهای ۶، ۱۱، ۱۶ و ۱۸ HPV را پوشش میدهد. گارداسیل ۹ ظرفیتی یا Gardasil 9 علاوه بر اینها، تیپهای ۳۱، ۳۳، ۴۵، ۵۲ و ۵۸ را نیز هدف میگیرد.
الگوی کلی عوارض دو واکسن مشابه است و بیشتر شامل واکنشهای محل تزریق و علائم عمومی کوتاهمدت میشود. در برخی مطالعات، Gardasil 9 اندکی واکنش موضعی بیشتری ایجاد کرده، اما تفاوت مهمی در عوارض جدی اثبات نشده است.
اگر قبلاً یک نوع واکسن HPV دریافت کردهاید، ادامه برنامه واکسیناسیون باید بر اساس نوع محصول، سن شروع واکسیناسیون و تعداد دوزهای قبلی با نظر پزشک تنظیم شود.
عوارض واکسن گارداسیل خارجی و واکسن HPV ایرانی
از نظر علمی، «گارداسیل» نام تجاری واکسن شرکت Merck است؛ بنابراین عبارت «گارداسیل ایرانی» که در جستوجوهای اینترنتی زیاد استفاده میشود، اصطلاح دقیقی نیست. در ایران واکسنهای HPV تولید داخل با نامهای تجاری متفاوت وجود دارند.
عوارض واکسن HPV داخلی و وارداتی را نباید فقط بر اساس کشور سازنده مقایسه کرد. نوع واکسن، تعداد تیپهای تحت پوشش، ادجوانت یا Adjuvant، فرمولاسیون و دادههای کارآزمایی هر محصول مهمتر هستند.
در مطالعه فاز سوم پاپیلوگارد چهارظرفیتی ایرانی که در سال ۲۰۲۶ منتشر شد، بیشتر عوارض خفیف تا متوسط بودند؛ درد محل تزریق شایعترین عارضه موضعی و سردرد و خستگی از شایعترین علائم عمومی بودند. واکنشهای موضعی در گروه پاپیلوگارد بیشتر از Gardasil گزارش شد، اما عوارض جدی مشاهدهشده در این مطالعه به واکسن نسبت داده نشدند.
برای انتخاب محصول، اصالت واکسن، مجوز معتبر، رعایت زنجیره سرد، تاریخ انقضا و تناسب واکسن با سن و شرایط فرد مهمتر از برچسب «ایرانی» یا «خارجی» است.
مراقبت بعد از واکسن گارداسیل؛ بعد از واکسن گارداسیل چه کنیم؟
پس از تزریق، حدود ۱۵ دقیقه در محل بمانید و ترجیحاً بنشینید. غش یا Syncope بهویژه در نوجوانان و جوانان ممکن است پس از هر تزریق سوزنی رخ دهد و خطر اصلی آن افتادن و آسیبدیدن است.
در ۲۴ تا ۴۸ ساعت بعد:
- مایعات کافی بنوشید و در صورت خستگی استراحت کنید.
- بازوی تزریقشده را کاملاً بیحرکت نکنید؛ حرکت ملایم کمککننده است.
- برای درد یا تورم، کمپرس خنک را ۱۰ تا ۱۵ دقیقه روی محل قرار دهید و یخ را مستقیم روی پوست نگذارید.
- محل تزریق را شدید ماساژ ندهید.
- حمامکردن معمولاً مشکلی ندارد.
- اگر درد یا تب آزاردهنده است و منع پزشکی ندارید، میتوان از استامینوفن یا ایبوپروفن مطابق دوز مناسب سن و توصیه پزشک یا بروشور دارو استفاده کرد. مصرف پیشگیرانه مسکن معمولاً لازم نیست.
- هنگام سرگیجه رانندگی یا فعالیتی که خطر افتادن دارد انجام ندهید.
برای ورزش محدودیت مطلق وجود ندارد. اگر حال عمومی خوب است فعالیت روزانه قابل انجام است، اما تمرین سنگین با بازوی دردناک را میتوان یک تا دو روز سبکتر کرد.
رابطه جنسی نیز به دلیل تزریق واکسن ممنوع نیست، ولی واکسن عفونت HPV موجود را درمان نمیکند و محافظت کامل آن نیز بلافاصله بعد از تزریق ایجاد نمیشود؛ بنابراین اقدامات پیشگیرانه همچنان اهمیت دارند.
چه زمانی بعد از واکسن گارداسیل باید به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر کهیر گسترده، تورم لب، زبان، صورت یا گلو، خسخس یا تنگی نفس، ضعف شدید، تپش قلب همراه با افت حال یا بیهوشی ایجاد شد، مراجعه فوری به اورژانس ضروری است.
تب بالا یا مداوم، درد و تورم محل تزریق که بهجای بهترشدن شدیدتر میشود، ترشح چرکی، استفراغ مکرر، غش طولانی، تشنج، ضعف پیشرونده اندامها، اختلال واضح در راهرفتن یا هر علامت شدید و غیرمعمول نیز نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.
چه کسانی قبل از دوز بعدی باید با پزشک مشورت کنند؟
واکنش آلرژیک شدید به دوز قبلی یا یکی از اجزای واکسن، منع مهم برای تزریق بدون ارزیابی پزشکی است. Gardasil و Gardasil 9 در افراد دارای حساسیت فوری شدید به مخمر نیز نباید بدون بررسی تخصصی استفاده شوند.
در بیماری حاد متوسط یا شدید، تزریق معمولاً تا بهترشدن حال به تعویق میافتد؛ سرماخوردگی خفیف بهتنهایی مانع واکسیناسیون نیست.
در بارداری، دوزهای واکسن HPV تا پایان بارداری به تعویق میافتند. اگر فرد بدون اطلاع از بارداری واکسن زده باشد، این اتفاق بهتنهایی دلیل اقدام درمانی خاص یا نگرانی شدید نیست. واکسن HPV در دوران شیردهی قابل استفاده است.
وضعیت واکسن HPV در ایران
تا ۳۰ مرداد ۱۴۰۵، واکسن HPV در برنامه روتین و رایگان واکسیناسیون کشوری ایران قرار نگرفته است. وزارت بهداشت اعلام کرده که ورود این واکسن به برنامه ملی بر اساس بار بیماری، هزینهاثربخشی و سایر شاخصهای تخصصی بررسی میشود و دریافت واکسن در حال حاضر عمدتاً خارج از برنامه رایگان کشوری انجام میشود.
اگر تزریق واکسن HPV در منزل انجام میشود، زنجیره سرد صحیح، اطمینان از اصالت و تاریخ مصرف، تزریق توسط فرد آموزشدیده، بررسی سابقه حساسیت، دسترسی به امکانات لازم برای مدیریت واکنش آلرژیک و پایش حداقل ۱۵ دقیقهای بعد از تزریق اهمیت زیادی دارد.
برای انتخاب نوع واکسن، بررسی شرایط فردی و زمانبندی صحیح دوزها میتوانید پیش از تزریق با پزشک یا مرکز معتبر خدمات سلامت در منزل مشورت کنید؛ بهویژه اگر سابقه حساسیت، بیماری زمینهای، مصرف داروهای خاص یا واکنش به دوز قبلی وجود دارد.
پرسشهای پرتکرار درباره عوارض واکسن HPV
عوارض بعد از واکسن گارداسیل چند روز طول میکشد؟
بیشتر درد، تورم، سردرد یا خستگی طی یک تا سه روز کاهش مییابد. شدیدترشدن علائم یا ادامه غیرمعمول آن نیاز به بررسی دارد.
آیا واکسن گارداسیل باعث ناباروری میشود؟
شواهد معتبر فعلی چنین ارتباط علّی را تأیید نمیکنند و مطالعات بزرگ افزایش اثباتشدهای در نارسایی زودرس تخمدان نشان ندادهاند.
آیا در زمان پریود میتوان واکسن HPV زد؟
بله. پریود بهتنهایی منع واکسیناسیون نیست، مگر اینکه به علت خونریزی شدید، تب یا بیماری دیگری حال عمومی فرد مناسب نباشد.
آیا بعد از گارداسیل میتوان حمام کرد؟
بله. حمام عادی ممنوع نیست و آبخوردن محل تزریق مشکلی ایجاد نمیکند. فقط از ماساژ یا تحریک شدید محل تزریق خودداری کنید.
جمعبندی
عوارض واکسن گارداسیل و سایر واکسنهای HPV در اغلب افراد خفیف، کوتاهمدت و قابل کنترل هستند. درد و تورم محل تزریق، سردرد، خستگی، سرگیجه و تب خفیف از شایعترین مواردند. ۱۵ دقیقه تحت نظر ماندن بعد از تزریق برای کاهش خطر آسیب ناشی از غش اهمیت دارد. واکنش آلرژیک شدید بسیار نادر است، اما نیاز به اقدام فوری دارد.
نگرانی درباره عوارض طولانی مدت واکسن گارداسیل یا تأثیر آن بر باروری بهتر است با شواهد معتبر علمی سنجیده شود، نه گزارشهای پراکنده در شبکههای اجتماعی. انتخاب واکسن معتبر، رعایت زنجیره سرد و تزریق تحت نظارت فرد آموزشدیده نیز بخش مهمی از ایمنی واکسیناسیون است.
منابع علمی
فرم ارسال نظر