اکو مری قلب یا TEE یکی از روشهای دقیق تصویربرداری از قلب است که وقتی اکو معمولی از روی قفسه سینه اطلاعات کافی نمیدهد یا پزشک به تصویر واضحتری از دریچهها، دهلیزها، آئورت و برخی ساختارهای پشت قلب نیاز دارد، استفاده میشود. در این روش، پروب باریک و انعطافپذیر از راه دهان وارد مری میشود و چون مری درست در پشت قلب قرار دارد، تصاویر با جزئیات بیشتری به دست میآید.
اگر پزشک برای شما «اکو مری»، «اکوی مری قلب»، «اکو TEE» یا Transesophageal Echocardiography درخواست کرده است، دانستن نحوه انجام، مدت ناشتایی، داروها، مراقبتهای بعد از تست و مواردی که باید پیش از مراجعه اعلام کنید، میتواند اضطراب را کمتر و ایمنی آزمایش را بیشتر کند.
TEE مخفف چیست؟
TEE مخفف Transesophageal Echocardiography یا Transesophageal Echocardiogram است که در فارسی «اکوکاردیوگرافی از راه مری» یا «اکو مری قلب» گفته میشود. در منابع بریتانیایی ممکن است TOE یا Transoesophageal Echocardiography را ببینیدکه منظور همان آزمایش است.
در TEE از امواج اولتراسوند یا Ultrasound استفاده میشود و اشعه یونیزان ندارد. تفاوت اصلی با اکو معمولی، محل پروب است: در اکو معمولی پروب روی پوست قفسه سینه قرار میگیرد، اما در اکو مری پروب داخل مری و نزدیک قلب قرار میگیرد.
اکو مری قلب چیست و چرا تصویر دقیقتری میدهد؟
در اکوکاردیوگرافی ترانسازوفاژیال، مبدل کوچک اولتراسوند در انتهای یک لوله انعطافپذیر قرار دارد. پزشک پروب را از دهان و حلق عبور میدهد و در مری قرار میدهد. چون مری پشت قلب است و استخوان قفسه سینه و بخش زیادی از بافت ریه بین پروب و قلب قرار نمیگیرند، بعضی ساختارها واضحتر دیده میشوند.
TEE بهویژه برای بررسی دهلیز چپ، زائده دهلیز چپ یا Left Atrial Appendage (LAA)، دریچه میترال، دریچههای مصنوعی، دیواره بین دهلیزی و قسمتهایی از آئورت قفسه سینه ارزش بالایی دارد.
تفاوت اکو مری با اکو معمولی چیست؟
اکو معمولی یا Transthoracic Echocardiography که با TTE شناخته میشود، غیرتهاجمی است و پروب روی قفسه سینه حرکت میکند. برای بسیاری از بیماران اولین انتخاب است و معمولاً به ناشتایی یا آرامبخش نیاز ندارد.
TEE یک بررسی نیمهتهاجمی است. پروب از راه دهان وارد مری میشود و معمولاً بیحسی موضعی گلو، مسیر وریدی، پایش ضربان قلب، فشار خون و سطح اکسیژن و در بسیاری از مراکز آرامبخش لازم است. بنابراین اکو مری را نباید همان «اکو قلب در منزل» یا صرفاً نسخه دقیقتر اکو معمولی دانست؛ انتخاب آن به سؤال تشخیصی پزشک بستگی دارد.
اکو مری برای چه مواردی درخواست میشود؟
پزشک ممکن است وقتی تصویر TTE کافی نیست یا تصمیم درمانی به جزئیات بیشتری نیاز دارد TEE را درخواست کند. موارد شایع عبارتاند از:
- بررسی دقیق بیماریهای دریچهای، بهویژه دریچه میترال و دریچههای مصنوعی
- بررسی احتمال عفونت دریچه قلب یا Infective Endocarditis
- جستوجوی لخته در دهلیز چپ یا زائده دهلیز چپ، بهخصوص در بعضی بیماران مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی
- ارزیابی پیش از کاردیوورژن الکتریکی یا برخی اقدامات درمانی مربوط به ریتم قلب
- بررسی ASD یا PFO و بعضی ارتباطات غیرطبیعی بین حفرههای قلب
- ارزیابی آئورت، توده یا لخته داخل قلب
- بررسی عملکرد دریچه مصنوعی یا نشتی اطراف آن
- برنامهریزی و هدایت بعضی اعمال مداخلهای و جراحیهای قلب
در بسیاری از بیماران ابتدا TTE انجام میشود و اگر پاسخ کافی نباشد یا سؤال بالینی خاصی وجود داشته باشد، TEE درخواست میشود. این روش همچنین در بررسی اندوکاردیت و برخی بیماران مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی که نیاز به ارزیابی لخته پیش از کاردیوورژن دارند اهمیت ویژهای دارد.
آمادگی قبل از اکو مری
مهمترین نکته در آمادگی قبل از اکو مری، رعایت دستور مرکز انجامدهنده است. معمولاً لازم است چند ساعت قبل از اکو مری ناشتا باشید تا خطر برگشت محتویات معده و ورود آن به راه هوایی هنگام آرامبخشی کاهش یابد.
پیش از مراجعه، پزشک یا مرکز را از تمام داروهای مصرفی، حساسیت دارویی، بیماریهای مری و معده، مشکل بلع، جراحی قبلی مری یا معده، خونریزی گوارشی، آپنه خواب، بیماری تنفسی و مشکلات دندانی مطلع کنید. دندان مصنوعی متحرک نیز معمولاً پیش از ورود پروب خارج میشود.
چند ساعت قبل از اکو مری باید ناشتا بود؟
در بسیاری از مراکز، ناشتایی حداقل ۶ ساعت پیش از TEE توصیه میشود. با این حال زمان دقیق قطع غذا، آب یا مایعات شفاف میتواند بر اساس نوع آرامبخشی، وضعیت بیمار و پروتکل مرکز متفاوت باشد.
بنابراین «۶ ساعت» یک قاعده رایج است، نه جایگزین دستور مرکز. اگر اشتباهاً غذا یا نوشیدنی مصرف کردهاید، حتماً به تیم درمان اطلاع دهید؛ ممکن است برای حفظ ایمنی زمان آزمایش تغییر کند.
داروهای روزانه را قطع کنیم؟
هیچ دارویی، بهخصوص داروهای قلبی، داروهای ضدانعقاد و ضدپلاکت را خودسرانه قطع نکنید. ممکن است بعضی داروها با مقدار کمی آب قابل مصرف باشند، اما تصمیم نهایی به شرایط شما و پروتکل مرکز بستگی دارد.
افراد مبتلا به دیابت نیز باید درباره زمان مصرف انسولین یا داروهای کاهنده قند، از قبل دستور مشخص بگیرند تا ناشتایی باعث افت قند خون نشود.
بیحسی گلو و آرامبخش در اکو TEE
پیش از ورود پروب معمولاً اسپری یا ژل بیحسکننده برای حلق استفاده میشود تا رفلکس تهوع و ناراحتی کمتر شود. در بسیاری از مراکز نیز آرامبخش وریدی یا Sedation داده میشود. بیمار ممکن است خوابآلود باشد، اما در اغلب TEEهای تشخیصی بیهوشی عمومی لازم نیست.
همزمان ضربان قلب، فشار خون و اکسیژن خون پایش میشود و در صورت نیاز اکسیژن کمکی داده میشود. نوع آرامبخش با توجه به سن، بیماریهای زمینهای، آپنه خواب و وضعیت تنفسی انتخاب میشود.
مراحل انجام اکو مری چگونه است؟
پس از بررسی شرح حال، معمولاً یک مسیر وریدی در دست یا بازو گذاشته میشود. الکترودهای نوار قلب، کاف فشار خون و پالساکسیمتر برای پایش بیمار وصل میشوند. سپس گلو بیحس و در صورت نیاز آرامبخش تزریق میشود.
بیمار معمولاً به پهلوی چپ میخوابد و محافظ دهان قرار داده میشود. پزشک پروب نرم و لغزنده را از دهان وارد حلق میکند و ممکن است هنگام عبور اولیه از شما بخواهد عمل بلع انجام دهید. پروب وارد مری میشود، نه راه تنفسی.
پس از قرار گرفتن پروب، تصاویر دوبعدی، داپلر رنگی و در صورت نیاز تصاویر سهبعدی تهیه میشود. زمان تصویربرداری اغلب از کل زمانی که برای آمادهسازی و ریکاوری در مرکز هستید کوتاهتر است.
عوارض اکو مری و موارد منع انجام
TEE در شرایط مناسب و توسط تیم مجرب معمولاً ایمن است، اما بدون خطر نیست. عوارض خفیفتر شامل گلودرد موقت، احساس خراش یا ناراحتی هنگام بلع است.
عوارض مهمتر اما کمتر شایع میتواند شامل واکنش به داروی آرامبخش، افت اکسیژن، تغییر فشار خون یا ریتم قلب، ورود محتویات معده به ریه یا Aspiration، خونریزی، آسیب به دندانها و بهندرت آسیب جدی یا پارگی مری باشد.
تنگی شدید مری، تومور مری، پارگی یا سوراخشدگی مری و خونریزی فعال قسمت فوقانی دستگاه گوارش از موارد مهمی هستند که ممکن است مانع انجام TEE شوند.
سابقه جراحی مری یا معده، اختلال بلع، واریس مری، التهاب فعال مری، فتق هیاتال علامتدار، خونریزی گوارشی اخیر، اختلال انعقادی یا کاهش شدید پلاکتها نیز نیازمند ارزیابی دقیقتر هستند. وجود این موارد همیشه به معنای ممنوعیت قطعی نیست؛ پزشک باید فایده و خطر را برای همان بیمار بسنجد.
بعد از اکو مری چه مراقبتهایی لازم است؟
تا زمانی که بیحسی گلو کاملاً برطرف نشده است چیزی نخورید و ننوشید؛ خوردن زودهنگام میتواند خطر ورود غذا یا مایع به راه هوایی را افزایش دهد. پس از برگشت طبیعی حس بلع، طبق دستور مرکز معمولاً میتوان با مقدار کمی آب شروع کرد.
اگر آرامبخش دریافت کردهاید، برای بازگشت همراه داشته باشید. معمولاً توصیه میشود تا ۲۴ ساعت رانندگی نکنید، الکل مصرف نکنید و کارهای نیازمند هوشیاری کامل انجام ندهید. دستور مرکز انجامدهنده همیشه مقدم است.
گلودرد خفیف برای یک یا دو روز میتواند طبیعی باشد. اما درد شدید یا رو به افزایش قفسه سینه یا گلو، تنگی نفس، استفراغ خونی، تب، ضعف شدید یا مشکل جدی و مداوم در بلع طبیعی نیست و نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارد.
مراکز انجام اکو مری چه امکاناتی باید داشته باشند؟
برای انتخاب مراکز انجام اکو مری، فقط وجود دستگاه اکو کافی نیست. محیط باید امکان پایش ضربان قلب، اکسیژن و فشار خون، دسترسی وریدی، اکسیژنرسانی و رسیدگی سریع به عوارض احتمالی را داشته باشد. انجام و تفسیر TEE نیز باید توسط پزشک دارای صلاحیت و تجربه کافی در اکوکاردیوگرافی انجام شود.
اگر بیمار سالمند است یا بیماری ریوی، آپنه خواب، سابقه مشکلات مری یا مصرف داروی ضدانعقاد دارد، بهتر است این موارد هنگام هماهنگی اعلام شوند.
آیا اکو مری در منزل انجام میشود؟
اکو مری قلب با اکو معمولی در منزل یکسان نیست. اکو معمولی یا TTE در بسیاری از بیماران با دستگاه پرتابل و بدون آرامبخش در منزل قابل انجام است، اما TEE معمولاً به بیحسی حلق، دسترسی وریدی، گاهی آرامبخشی و پایش مداوم علائم حیاتی نیاز دارد.
به همین دلیل TEE در عمل بالینی معمولاً در بیمارستان، کلینیک قلب یا مرکز مجهز انجام میشود، نه بهعنوان یک خدمت روتین اکو در منزل.
اگر بیمار به دلیل سالمندی، بیماری یا محدودیت حرکتی امکان مراجعه آسان ندارد، میتوان ابتدا درباره اکو قلب معمولی در منزل با پزشک یا مرکز خدمات درمانی در منزل مشورت کرد. اگر نتیجه TTE یا وضعیت بیمار نشان دهد که اکو مری ضروری است، انتقال ایمن بیمار به یک مرکز مجهز برای TEE انتخاب مناسبتری خواهد بود.
جواب اکو مری چه چیزهایی را مشخص میکند؟
گزارش TEE بر اساس دلیل درخواست میتواند درباره ساختار و عملکرد دریچهها، وجود لخته یا توده، نشانههای عفونت دریچهای، عملکرد دریچه مصنوعی، ارتباط غیرطبیعی بین حفرههای قلب و وضعیت بخشهایی از آئورت اطلاعات بدهد.
نتیجه باید همراه با علائم بیمار، نوار قلب، آزمایشها و سایر تصویربرداریها تفسیر شود. وجود یک یافته در گزارش بهتنهایی همیشه به معنای نیاز فوری به درمان یا جراحی نیست؛ متخصص قلب مشخص میکند آیا پیگیری، دارو، بررسی تکمیلی یا مداخله لازم است.
پرسشهای رایج درباره اکو مری
اکو TEE چقدر طول میکشد؟
بخش تصویربرداری معمولاً حدود ۱۵ تا ۳۰ دقیقه طول میکشد، اما آمادهسازی، آرامبخشی و ریکاوری باعث میشود زمان حضور در مرکز بیشتر باشد.
آیا در اکو مری بیهوش میشویم؟
اغلب بیهوشی عمومی لازم نیست و از بیحسی حلق همراه با آرامبخشی استفاده میشود. نوع بیحسی یا بیهوشی به شرایط بیمار و نوع اقدام بستگی دارد.
آیا TEE اشعه دارد؟
خیر. اکو مری از امواج اولتراسوند استفاده میکند و اشعه ایکس ندارد.
اگر اکو معمولی طبیعی باشد، باز هم TEE لازم میشود؟
گاهی بله. لخته زائده دهلیز چپ، بعضی ضایعات دریچهای، اندوکاردیت یا مشکلات خاص دریچه مصنوعی ممکن است در TTE به اندازه کافی واضح نباشند. در چنین شرایطی طبیعی بودن یا محدود بودن اکو معمولی لزوماً نیاز به TEE را منتفی نمیکند.
جمعبندی
اکو مری قلب یا TEE روش دقیقی برای مشاهده ساختارهای قلب از فاصله نزدیک و از داخل مری است. این آزمایش در بررسی بیماریهای دریچهای، لختههای داخل قلب، اندوکاردیت، مشکلات دریچه مصنوعی و برنامهریزی برخی مداخلات قلبی کاربرد مهمی دارد. برخلاف اکو معمولی، TEE معمولاً نیازمند ناشتایی، بیحسی گلو، گاهی آرامبخش و پایش بیمار است.
اگر برای شما اکو مری درخواست شده، دستور ناشتایی مرکز را دقیق رعایت کنید، هیچ دارویی را خودسرانه قطع نکنید و سابقه بیماری مری، مشکل بلع، خونریزی گوارشی، جراحی قبلی یا حساسیت دارویی را اطلاع دهید.
برای بیمارانی که امکان مراجعه راحت ندارند، میتوان ابتدا درباره انجام اکو معمولی قلب در منزل و ارزیابی شرایط بیمار مشورت کرد؛ اما در صورت نیاز واقعی به TEE، انجام آزمایش در محیط مجهز و تحت پایش مناسب، اولویت ایمنی بیمار است.
منابع معتبر
فرم ارسال نظر