اگر برای اکوکاردیوگرافی قلب نوبت گرفتهاید، یکی از اولین سؤالها این است که «برای اکو قلب باید ناشتا بود؟» پاسخ کوتاه این است: برای اکو قلب معمولی یا اکو ترانستوراسیک (Transthoracic Echocardiography یا TTE) معمولاً ناشتایی لازم نیست و اغلب میتوانید غذا، آب و داروهای معمول خود را طبق روال مصرف کنید. اما در اکو از راه مری (Transesophageal Echocardiography یا TEE) معمولاً چند ساعت ناشتایی لازم است و در استرس اکو (Stress Echocardiography) نیز محدودیت غذا، نوشیدنی، کافئین و بعضی داروها به نوع تست و دستور مرکز بستگی دارد.
«اکو قلب» یک آزمایش واحد با آمادگی ثابت نیست. بنابراین اگر برگه نوبت یا پزشک شما دستور مشخصی داده است، همان دستور بر توصیههای عمومی مقدم است.
برای کدام اکو باید ناشتا باشیم؟
| نوع اکو |
ناشتایی معمولاً لازم است؟ |
نکته اصلی آمادگی |
| اکو ترانستوراسیک TTE |
خیر |
غذا، آب و داروهای معمول معمولاً محدودیتی ندارند |
| داپلر قلب / Color Doppler همراه TTE |
خیر |
آمادگی مشابه اکو معمولی است |
| اکو با کنتراست |
معمولاً خیر |
حساسیتها و سابقه پزشکی را اطلاع دهید |
| اکو از راه مری TEE |
بله، معمولاً چند ساعت |
اغلب حداقل حدود ۶ ساعت؛ دستور مرکز دقیقتر است |
| استرس اکو ورزشی |
بسته به مرکز |
معمولاً از غذای سنگین پرهیز و چند ساعت محدودیت خوردن درخواست میشود |
| استرس اکو دارویی |
اغلب آمادگی بیشتری دارد |
ممکن است ناشتایی، قطع کافئین و تنظیم بعضی داروها لازم باشد |
چرا برای همه انواع اکو یک دستور ناشتایی وجود ندارد؟
اکوکاردیوگرافی (Echocardiography) با امواج اولتراسوند تصویر متحرکی از ساختار و عملکرد قلب ایجاد میکند. در اکوی معمولی، پروب روی پوست قفسه سینه قرار میگیرد و چیزی وارد دستگاه گوارش نمیشود؛ بنابراین خوردن غذا معمولاً مانعی برای تست نیست.
در اکو مری، پروب از دهان وارد مری میشود و معمولاً از بیحسی موضعی گلو و داروی آرامبخش استفاده میشود. خالی بودن معده به کاهش خطر برگشت محتویات معده و ورود آن به راه هوایی کمک میکند. در استرس اکو نیز غذای سنگین، کافئین، نیکوتین و بعضی داروها میتوانند روی ضربان قلب یا پاسخ بدن به استرس اثر بگذارند.
آمادگی قبل از اکو قلب معمولی یا ترانستوراسیک TTE
اکو ترانستوراسیک رایجترین نوع اکو قلب است. در این روش، ژل روی قفسه سینه زده میشود و پروب از زوایای مختلف روی پوست حرکت میکند تا حفرههای قلب، دریچهها، قدرت پمپاژ، حرکت دیوارهها و جریان خون بررسی شود.
برای اکو ترانستوراسیک معمولاً ناشتایی لازم نیست. میتوانید قبل از تست غذا بخورید و آب بنوشید. در بیشتر موارد لازم نیست داروهای روزانه را قطع کنید، مگر اینکه پزشک دستور متفاوتی داده باشد.
بهتر است لباس راحت بپوشید، چون برای قرار دادن پروب و الکترودها باید به قفسه سینه دسترسی وجود داشته باشد. بهتر است روی پوست سینه مقدار زیادی کرم، روغن یا لوسیون نزنید، زیرا ممکن است چسبندگی الکترودها را کمتر کند.
اگر اکو معمولی در منزل انجام میشود نیز از نظر ناشتایی تفاوتی با TTE در مرکز درمانی ندارد. نسخه، گزارشهای قبلی اکو، نوار قلب و لیست داروها را در دسترس قرار دهید.
برای اکو مری باید ناشتا بود؟
در بیشتر موارد بله. اکو مری یا TEE نیازمند آمادگی بیشتری از اکو معمولی است. چون پروب از حلق عبور میکند و وارد مری میشود، معمولاً از بیمار خواسته میشود چند ساعت پیش از تست چیزی نخورد و ننوشد.
بسیاری از مراکز حداقل حدود ۶ ساعت ناشتایی را در نظر میگیرند، اما زمان دقیق ممکن است با توجه به نوع آرامبخشی، وضعیت بیمار و پروتکل مرکز متفاوت باشد. بعضی مراکز برای مایعات شفاف دستور متفاوتی دارند. بنابراین پیامک، برگه پذیرش یا دستور پزشک و مرکز انجامدهنده را ملاک قرار دهید.
قبل از TEE درباره مشکلات بلع، بیماری مری، رفلاکس شدید، سابقه جراحی مری یا معده، خونریزی گوارشی، حساسیت دارویی، آپنه خواب و داروهای مصرفی به تیم درمان اطلاع دهید. اگر دندان مصنوعی متحرک یا پروتز دهانی دارید، معمولاً باید پیش از ورود پروب خارج شود.
پس از اکو مری نیز تا زمانی که بیحسی گلو کاملاً برطرف نشده است نباید خوردن و آشامیدن را شروع کنید. اگر آرامبخش دریافت کردهاید، معمولاً لازم است همراه داشته باشید و رانندگی نکنید؛ در بسیاری از پروتکلها رانندگی تا ۲۴ ساعت توصیه نمیشود.
آمادگی استرس اکو چگونه است؟
استرس اکو عملکرد قلب را در حالت افزایش فعالیت بررسی میکند. این افزایش فعالیت ممکن است با راه رفتن روی تردمیل یا دوچرخه ثابت ایجاد شود یا با دارویی مانند دوبوتامین (Dobutamine) ضربان و قدرت انقباض قلب بالا برده شود.
در استرس اکو ورزشی، بسیاری از مراکز از بیمار میخواهند چند ساعت قبل غذای سنگین نخورد و از سیگار یا نیکوتین پیش از تست پرهیز کند. لباس آزاد و کفش مناسب پیادهروی یا ورزش اهمیت دارد.
در استرس اکو دارویی، آمادگی ممکن است دقیقتر باشد. برخی مراکز حدود ۴ ساعت ناشتایی و پرهیز از کافئین تا ۲۴ ساعت را درخواست میکنند. کافئین فقط در قهوه نیست؛ چای، نوشابههای انرژیزا، بعضی نوشابهها، شکلات و برخی داروهای بدون نسخه نیز ممکن است کافئین داشته باشند.
اگر مرکز گفته است کافئین مصرف نکنید، درباره قهوه بدون کافئین نیز سؤال کنید؛ زیرا ممکن است مقدار کمی کافئین داشته باشد. دستور مرکز مهمتر از توصیه عمومی اینترنتی است.
داروها را قبل از اکو قلب مصرف کنیم یا نه؟
برای TTE معمولاً داروهای روزانه طبق روال مصرف میشوند. اما در استرس اکو، بعضی داروها ممکن است توانایی بالا رفتن ضربان قلب را کاهش دهند یا نتیجه تست را تغییر دهند. بتابلوکرها (Beta-blockers) مانند متوپرولول، پروپرانولول، آتنولول یا بیزوپرولول از داروهایی هستند که ممکن است در برخی پروتکلها نیاز به تنظیم داشته باشند.
هیچ داروی قلب، فشار خون، ضدآریتمی، ضدانعقاد یا دیابت را خودسرانه قطع نکنید. قطع ناگهانی بعضی داروها میتواند خطرناک باشد. مرکز انجام اکو یا پزشک درخواستکننده باید مشخص کند کدام دارو در چه زمانی مصرف یا موقتاً نگه داشته شود.
اگر انسولین یا داروی پایینآورنده قند خون مصرف میکنید و قرار است ناشتا باشید، از قبل درباره برنامه دارویی و وعده غذایی سؤال کنید. مصرف بعضی داروهای دیابت بدون غذا میتواند باعث افت قند خون شود.
آیا آب خوردن قبل از اکو قلب مجاز است؟
برای اکو ترانستوراسیک، معمولاً آب خوردن آزاد است. در TEE و بعضی انواع استرس اکو، مقدار و زمان مجاز مصرف آب باید بر اساس دستور مرکز تعیین شود. در بعضی پروتکلها ممکن است مقدار کمی آب برای خوردن داروی ضروری مجاز باشد، اما این موضوع را نباید حدس زد.
اگر تصادفاً قبل از TEE یا تستی که برای آن ناشتا بودهاید غذا یا نوشیدنی مصرف کردهاید، موضوع را پنهان نکنید. با مرکز تماس بگیرید یا هنگام پذیرش اطلاع دهید؛ ممکن است برای ایمنی شما زمان تست تغییر کند.
چه کسانی باید قبل از اکو اطلاعات بیشتری به پزشک بدهند؟
اگر باردار هستید یا احتمال بارداری وجود دارد، حساسیت دارویی دارید، سابقه مشکل بلع یا بیماری مری دارید، دیابت دارید، داروی ضدانعقاد یا ضدپلاکت مصرف میکنید، دچار آسم یا بیماری ریوی هستید، ضربانساز قلب دارید یا اخیراً درد قفسه سینه شدید و ناپایدار داشتهاید، این اطلاعات را پیش از تست به تیم درمان اعلام کنید.
اکوی معمولی از امواج صوتی استفاده میکند و اشعه یونیزان ندارد. با این حال، نوع تست و شرایط بالینی فرد تعیین میکند چه آمادگی یا مراقبتی لازم است.
اگر برای اکو دیر رسیدیم یا ناشتا نبودیم چه کنیم؟
برای TTE معمولاً ناشتا نبودن باعث لغو تست نمیشود. اما برای TEE یا استرس اکویی که مرکز برای آن ناشتایی تعیین کرده است، خوردن یا نوشیدن برخلاف دستور میتواند باعث تعویق تست شود. بهترین کار این است که دقیق بگویید چه چیزی، چه مقدار و در چه ساعتی مصرف کردهاید.
آمادگی قبل از اکو قلب در منزل
اگر برای اکو قلب در منزل برنامهریزی کردهاید، ابتدا مطمئن شوید نوع تست TTE است. اکوی استاندارد و داپلر با دستگاه پرتابل قابل انجام هستند، اما TEE و استرس اکو به دلیل نیاز احتمالی به آرامبخشی، پایش مستمر و امکانات مدیریت عوارض معمولاً در محیط مجهز درمانی انجام میشوند.
برای TTE در منزل، ناشتایی معمولاً لازم نیست. فضایی آرام با امکان دراز کشیدن به پهلوی چپ، دسترسی مناسب به قفسه سینه و مدارک پزشکی قبلی آماده کنید. اگر بیمار سالمند یا کمتوان است، حضور یک همراه میتواند به جابهجایی ایمن کمک کند.
چکلیست کوتاه قبل از اکو قلب
- نام دقیق تست را بررسی کنید: TTE، TEE یا Stress Echo.
- دستور ناشتایی مرکز را دقیق بخوانید.
- دارویی را بدون دستور پزشک قطع نکنید.
- لیست داروها و سوابق قلبی را همراه داشته باشید.
- برای استرس اکو لباس و کفش مناسب بپوشید.
- اگر TEE با آرامبخشی دارید، درباره همراه و ممنوعیت رانندگی سؤال کنید.
- در صورت دیابت، برنامه دارو و غذا را از قبل هماهنگ کنید.
- اگر برخلاف دستور چیزی خورده یا نوشیدهاید، اطلاع دهید.
سؤالات متداول
آیا برای اکو قلب معمولی باید ناشتا باشیم؟
خیر. برای اکو ترانستوراسیک معمولاً ناشتایی لازم نیست و فرد میتواند غذا و آب مصرف کند و داروهای معمول خود را ادامه دهد، مگر اینکه پزشک دستور دیگری داده باشد.
برای اکو مری چند ساعت باید ناشتا بود؟
معمولاً چند ساعت و در بسیاری از مراکز حداقل حدود ۶ ساعت ناشتایی درخواست میشود. زمان دقیق برای غذا، مایعات و داروها باید از مرکز انجامدهنده پرسیده شود.
قبل از استرس اکو میتوان چای یا قهوه خورد؟
ممکن است ممنوع باشد. بعضی مراکز بهخصوص در استرس اکو دارویی، پرهیز از کافئین تا ۲۴ ساعت را توصیه میکنند. دستور مرکز خود را رعایت کنید.
آیا میتوان قرص فشار خون را قبل از اکو خورد؟
برای TTE معمولاً بله، اما در استرس اکو برخی داروها مانند بتابلوکرها ممکن است نیاز به تنظیم داشته باشند. دارو را فقط با دستور پزشک تغییر دهید.
آیا اکو قلب درد دارد؟
TTE معمولاً بدون درد است، هرچند فشار پروب روی قفسه سینه ممکن است کمی ناراحتکننده باشد. TEE به دلیل عبور پروب از حلق متفاوت است و معمولاً برای کاهش ناراحتی از بیحسی موضعی و آرامبخش استفاده میشود.
جمعبندی
اگر فقط میخواهید بدانید «برای اکو قلب باید ناشتا بود یا نه؟» پاسخ وابسته به نوع اکو است. برای اکو ترانستوراسیک معمولاً ناشتایی لازم نیست. برای اکو مری معمولاً چند ساعت ناشتایی لازم است و در استرس اکو، محدودیت غذا، نوشیدنی، کافئین و داروها به نوع تست و پروتکل مرکز بستگی دارد.
بهجای ناشتایی طولانی و غیرضروری یا قطع خودسرانه دارو، نام دقیق تست و دستور آمادگی مرکز را بررسی کنید. اگر برای اکو در منزل یا هماهنگی نوع اکو و شرایط بیمار نیاز به راهنمایی دارید، میتوانید پیش از ثبت نوبت، وضعیت بیمار و نسخه پزشک را با مرکز خدمات درمانی در منزل مطرح کنید تا آمادگی مناسب همان تست به شما اعلام شود.
منابع علمی
فرم ارسال نظر