- ۰۶ شهریور
- توسط: ادمین
وسایل مورد نیاز پانسمان زخم؛ لیست کامل لوازم پانسمان در خانه
اگر بخواهیم خیلی کوتاه پاسخ دهیم، وسایل مورد نیاز پانسمان زخم معمولاً شامل دستکش یکبارمصرف، گاز استریل، سرم شستوشوی نرمال سالین ۰٫۹ درصد، پانسمان مناسب زخم، چسب یا باند برای ثابت کردن پانسمان، سطح کار تمیز و کیسه دفع زباله است.
با این حال، «ست پانسمان» برای همه زخمها یکسان نیست. زخم جراحی خشک، زخم دیابتی، زخم بستر، سوختگی و زخمی که ترشح زیادی دارد، ممکن است به پانسمانها و تجهیزات کاملاً متفاوتی نیاز داشته باشند. به همین دلیل، برای زخمهای عمیق، مزمن یا مشکوک به عفونت نباید فقط بر اساس یک فهرست عمومی وسایل خریداری کرد.
وسایل پانسمان چیست و هر کدام چه کاربردی دارند؟
پانسمان زخم یا Wound Dressing فقط گذاشتن گاز روی پوست نیست. هدف آن محافظت از زخم، کنترل ترشحات، کاهش آسیب هنگام تعویض و فراهم کردن شرایط مناسب برای ترمیم است.
برای پاسخ سریع به افرادی که به دنبال اسامی وسایل پانسمان یا اسم لوازم پانسمان هستند، جدول زیر مهمترین اقلام را نشان میدهد:
| اسم وسیله پانسمان | کاربرد |
|---|---|
| دستکش پزشکی یکبارمصرف | کاهش تماس مستقیم دست با زخم و ترشحات |
| گاز استریل Sterile Gauze | پاکسازی، خشک کردن اطراف زخم یا پوشش ثانویه |
| نرمال سالین ۰٫۹٪ Normal Saline | شستوشوی بسیاری از زخمها طبق برنامه مراقبتی |
| پانسمان اولیه Primary Dressing | لایهای که مستقیماً با سطح زخم تماس دارد |
| پانسمان ثانویه Secondary Dressing | جذب بیشتر ترشحات یا محافظت از پانسمان اولیه |
| چسب پزشکی Medical Tape | ثابت نگه داشتن پانسمان |
| باند تثبیت یا باند کشی | نگه داشتن پانسمان در محل، در صورت نیاز |
| پنس Dressing Forceps | جابهجایی گاز یا وسایل بدون تماس مستقیم دست |
| قیچی پانسمان Dressing Scissors | بریدن باند یا برخی پانسمانها |
| شان یا زیرانداز تمیز | ایجاد محدوده تمیز برای انجام پانسمان |
| کیسه زباله مقاوم | دفع پانسمان و دستکش مصرفشده |
| محافظ پوست Barrier Film/Cream | محافظت از پوست اطراف زخم در برابر رطوبت و چسب |
| پاککننده چسب Adhesive Remover | جدا کردن آسانتر پانسمان چسبنده از پوست حساس |
وسایل داخل ست پانسمان معمولاً چیست؟
یکی از جستجوهای رایج کاربران، اسم وسایل ست پانسمان یا «داخل ست پانسمان چیست؟» است.
محتویات یک Dressing Pack آماده بسته به شرکت تولیدکننده متفاوت است. در بسیاری از ستها ممکن است گاز یا سواب استریل، پنس، سینی یا ظرف کوچک، شان، دستکش، کیسه زباله و گاهی پیشبند یکبارمصرف وجود داشته باشد.
بنابراین، وجود عبارت «ست پانسمان» روی بسته به این معنی نیست که تمام وسایل لازم برای زخم داخل آن قرار دارد.
معمولاً سرم شستوشو، پانسمان اصلی مخصوص زخم، چسب، باند و محصولات محافظ پوست باید جداگانه تهیه شوند. در زخمهای تخصصی نیز ممکن است فوم، آلژینات، هیدروژل یا پانسمانهای مخصوص دیگری لازم باشد.
مواد لازم پانسمان برای یک زخم ساده در خانه
برای بریدگی سطحی، خراش یا زخم سادهای که خونریزی آن کنترل شده و علامت هشداردهندهای ندارد، وسایل پانسمان در خانه میتواند شامل موارد زیر باشد:
- دستکش پزشکی یکبارمصرف
- گاز استریل در چند اندازه
- سرم نرمال سالین ۰٫۹ درصد
- پانسمان غیرچسبنده یا Non-adherent Dressing
- چسب پزشکی ضدحساسیت
- باند ساده
- قیچی تمیز و اختصاصی
- محلول ضدعفونی دست
- زیرانداز یا سطح کار تمیز
- کیسه مناسب دفع زباله
پانسمان باید اندازه مناسبی داشته باشد و بدون ایجاد فشار بیش از حد، تمام سطح زخم را بپوشاند.
انواع وسایل پانسمان و پانسمانهای تخصصی
همه زخمها را نمیتوان با گاز استریل ساده درمان کرد. انتخاب انواع وسایل پانسمان به میزان ترشح، عمق زخم، وضعیت بافت کف زخم، درد، پوست اطراف و احتمال عفونت وابسته است.
پانسمان غیرچسبنده
Non-adherent Dressing برای زخمهایی طراحی شده است که هنگام برداشتن پانسمان باید چسبندگی و آسیب به بافت تازه به حداقل برسد.
پانسمان فوم
Foam Dressing معمولاً قدرت جذب خوبی دارد و در بعضی زخمهای دارای ترشح متوسط یا زیاد کاربرد پیدا میکند.
پانسمان هیدروکلوئید
Hydrocolloid Dressing میتواند برای برخی زخمها محیط مرطوب کنترلشده ایجاد کند. این پانسمان برای همه زخمها، بهخصوص هر نوع زخم مشکوک به عفونت، انتخاب مناسبی نیست.
پانسمان هیدروژل
Hydrogel Dressing میتواند به تأمین رطوبت کمک کند و در بعضی زخمهای خشک یا دارای بافت خاص، با نظر متخصص زخم استفاده شود.
پانسمان آلژینات
Alginate Dressing قدرت جذب بالایی دارد و بیشتر در زخمهایی استفاده میشود که ترشح قابل توجهی دارند.
پانسمانهای آنتیمیکروبی
پانسمانهای حاوی نقره یا Silver Dressing و دیگر پانسمانهای آنتیمیکروبی، محصول روتین برای تمام زخمها نیستند. استفاده بیدلیل از آنها نهتنها ضروری نیست، بلکه ممکن است هزینه درمان را نیز بدون منفعت مشخص افزایش دهد.
آیا بتادین، الکل و آباکسیژنه جزو وسایل لازم برای پانسمان هستند؟
بسیاری از خانوادهها هنوز بتادین Povidone-Iodine، الکل یا هیدروژن پراکسید Hydrogen Peroxide را جزو ثابت لوازم مورد نیاز پانسمان میدانند.
اما استفاده روتین از مواد ضدعفونیکننده قوی داخل بسیاری از زخمهای در حال ترمیم مناسب نیست. بعضی از این ترکیبات میتوانند علاوه بر میکروبها به سلولها و بافت تازه در حال ترمیم نیز آسیب بزنند.
برای بسیاری از زخمها، شستوشوی مناسب با نرمال سالین ۰٫۹ درصد یا روش مشخصشده توسط تیم درمان کافی است.
اگر پزشک یا متخصص زخم برای یک زخم خاص محلول ضدعفونیکننده تجویز کرده است، باید همان دستور رعایت شود. پماد آنتیبیوتیک، کرم گیاهی، پودر، مواد سنتی و ترکیبات خانگی نیز نباید خودسرانه داخل زخم قرار داده شوند.
وسایل لازم برای تعویض پانسمان در منزل
برای تعویض پانسمان در خانه بهتر است ابتدا تمام وسایل مورد نیاز را کنار خود قرار دهید تا هنگام انجام کار مجبور به لمس وسایل و سطوح مختلف نشوید.
ابتدا سطح کار را تمیز کنید و دستها را بهخوبی با آب و صابون بشویید. در شرایط مناسب میتوان از محلول الکلی استاندارد برای بهداشت دست نیز استفاده کرد.
پانسمان قبلی را بهآرامی بردارید. اگر پانسمان به زخم چسبیده است، آن را با فشار و کشیدن ناگهانی جدا نکنید؛ مگر اینکه پزشک یا تیم درمان درباره همان نوع پانسمان دستور متفاوتی داده باشد.
بعد از برداشتن پانسمان، ظاهر زخم را بررسی کنید. افزایش قرمزی، تورم، درد، ترشح، بو، خونریزی یا باز شدن زخم اهمیت دارد.
پس از تماس با پانسمان آلوده، دستکش را تعویض کرده و دوباره بهداشت دست را رعایت کنید. سپس زخم را طبق برنامه درمانی تمیز کنید و پانسمان جدید را بدون لمس سطحی که قرار است مستقیماً با زخم تماس داشته باشد، قرار دهید.
وسایل آلوده و پانسمان قبلی را در کیسه مناسب دور بریزید و در پایان دوباره دستها را بشویید.
آیا برای پانسمان در خانه حتماً دستکش استریل لازم است؟
خیر. در تمام تعویضهای ساده خانگی الزاماً استفاده از دستکش استریل ضروری نیست.
در بسیاری از مراقبتهای ساده از Clean Technique یا تکنیک تمیز همراه با دستکش پزشکی تمیز و رعایت دقیق بهداشت دست استفاده میشود.
با این حال، برخی زخمها یا اقدامات نیازمند Aseptic Technique یا تکنیک آسپتیک و تجهیزات استریل هستند. نوع تکنیک باید بر اساس وضعیت زخم و دستور پزشک، جراح یا تیم درمان تعیین شود.
بنابراین، «استریل بودن» و «تمیز بودن» یک مفهوم نیستند و نباید این دو اصطلاح به جای یکدیگر استفاده شوند.
آیا پنبه برای پانسمان زخم مناسب است؟
پنبه معمولی برای تماس مستقیم با زخم باز انتخاب مناسبی نیست، زیرا امکان باقی ماندن الیاف پنبه روی سطح زخم وجود دارد.
برای تمیز کردن و پوشاندن زخم معمولاً گاز استریل یا پانسمان استاندارد مناسب زخم انتخاب بهتری است.
پانسمان هر چند وقت یکبار باید عوض شود؟
هیچ زمان ثابتی برای همه زخمها وجود ندارد.
بعضی پانسمانهای ساده ممکن است نیاز به تعویض روزانه داشته باشند، در حالی که برخی پانسمانهای پیشرفته، بر اساس نوع محصول، وضعیت زخم و حجم ترشحات، ممکن است چند روز در محل باقی بمانند.
اگر پانسمان خیس، کثیف، اشباع از ترشح، شل یا جدا شده باشد، ممکن است نیاز به تعویض زودتر داشته باشد.
از طرف دیگر، تعویض بیدلیل و بسیار مکرر نیز میتواند به بافت تازه زخم آسیب بزند و پوست اطراف را تحریک کند. بنابراین دفعات تعویض باید بخشی از برنامه درمان زخم باشد.
وسایل مورد نیاز پانسمان زخم بستر و زخم دیابتی
در زخم بستر یا Pressure Injury و زخم پای دیابتی یا Diabetic Foot Ulcer، خرید چند عدد گاز و سرم بهتنهایی کافی نیست.
این زخمها باید از نظر عمق، ترشح، عفونت، بافت مرده، خونرسانی و وضعیت پوست اطراف بررسی شوند.
بسته به شرایط ممکن است از فوم، آلژینات، هیدروژل، پانسمان غیرچسبنده، محافظ پوست یا پانسمان آنتیمیکروبی استفاده شود.
در زخم پای دیابتی، بررسی خونرسانی و کاهش فشار واردشده به محل زخم یا Off-loading نیز اهمیت زیادی دارد و نباید تمام درمان را به تعویض پانسمان محدود کرد.
اگر بیمار زخم بستر یا زخم دیابتی دارد، پانسمان خودسرانه ممکن است تشخیص عفونت، ایسکمی یا پیشرفت زخم را به تأخیر بیندازد.
چه زمانی پانسمان زخم باید توسط پزشک یا پرستار انجام شود؟
در شرایط زیر بهتر است به جای ادامه پانسمان خانگی، زخم توسط پزشک یا نیروی درمانی آموزشدیده ارزیابی شود:
- خونریزی با فشار مستقیم کنترل نمیشود.
- زخم عمیق یا بسیار باز است.
- جسم خارجی داخل زخم باقی مانده است.
- زخم بر اثر گازگرفتگی انسان یا حیوان ایجاد شده است.
- زخم آلوده یا سوراخشونده است و وضعیت واکسن کزاز مشخص نیست.
- درد و قرمزی رو به افزایش است.
- ترشح چرکی، زرد یا سبز ایجاد شده است.
- بوی غیرطبیعی جدید وجود دارد.
- زخم بزرگتر یا عمیقتر شده است.
- پوست یا بافت زخم تیره یا سیاه شده است.
- تب یا علائم عمومی بیماری ایجاد شده است.
- اندام دچار سردی، بیحسی یا تغییر رنگ شده است.
افراد مبتلا به دیابت، اختلال خونرسانی، ضعف سیستم ایمنی یا زخمهای فشاری بهتر است برای دریافت ارزیابی حرفهای آستانه پایینتری داشته باشند.
پانسمان زخم در منزل؛ چه زمانی کمک تخصصی ارزشمند است؟
برای یک زخم کوچک و ساده، پس از آموزش صحیح ممکن است مراقبت در خانه کافی باشد. در زخمهای مزمن، جراحیهای پیچیده، زخم بستر، زخم دیابتی یا سوختگی، ارزیابی حرفهای اهمیت بیشتری پیدا میکند.
اگر در مورد اسم وسایل پانسمان، نوع پانسمان مناسب، نحوه شستوشو یا دفعات تعویض پانسمان مطمئن نیستید، میتوانید برای ارزیابی زخم و انجام پانسمان در منزل از مرکز خدمات سلامت دارای مجوز و نیروی دارای صلاحیت حرفهای کمک بگیرید.
در پانسمان حرفهای هدف فقط عوض کردن گاز نیست؛ اندازه زخم، ترشحات، پوست اطراف، علائم عفونت و روند ترمیم نیز باید بررسی شوند.
سوالات متداول درباره وسایل مورد نیاز پانسمان
وسایل مورد نیاز برای پانسمان زخم چیست؟
برای یک زخم ساده معمولاً دستکش، گاز استریل، نرمال سالین، پانسمان مناسب، چسب یا باند، سطح کار تمیز و کیسه زباله لازم است. بسته به نوع زخم ممکن است تجهیزات دیگری نیز نیاز باشد.
اسم وسایل ست پانسمان چیست؟
ستهای آماده میتوانند شامل پنس، گاز یا سواب، سینی، شان، دستکش و کیسه دفع زباله باشند. محتویات دقیق ست پانسمان بین تولیدکنندگان متفاوت است.
آیا نرمال سالین برای شستوشوی زخم مناسب است؟
نرمال سالین ۰٫۹ درصد یا Normal Saline یکی از محلولهای رایج برای شستوشوی بسیاری از زخمها است، اما ممکن است برای یک زخم خاص روش دیگری توسط تیم درمان تجویز شود.
آیا هر زخم باید پانسمان شود؟
خیر. نیاز به پوشاندن زخم به نوع زخم، محل آن، میزان ترشح و مرحله ترمیم بستگی دارد. برخی زخمهای جراحی بسته و خشک ممکن است پس از مدتی دیگر نیاز به پانسمان نداشته باشند.
آیا پانسمان استفادهشده را میتوان دوباره استفاده کرد؟
خیر. گاز، پانسمان و سایر وسایل یکبارمصرف بعد از استفاده باید دور انداخته شوند. استفاده مجدد میتواند احتمال آلودگی زخم را افزایش دهد.
جمعبندی
وسایل مورد نیاز پانسمان زخم را میتوان به سه گروه اصلی تقسیم کرد: وسایل رعایت بهداشت مانند دستکش و مواد بهداشت دست، وسایل پاکسازی مانند گاز استریل و نرمال سالین و وسایل پوشش و تثبیت مانند پانسمان اولیه، پانسمان ثانویه، چسب و باند.
برای یک زخم ساده، همین لوازم پایه اغلب کافی هستند. اما اگر زخم عمق قابل توجه، ترشح زیاد، بافت مرده یا علائم عفونت دارد یا بیمار مبتلا به دیابت، بیماری عروقی یا بیحرکتی طولانی است، مهمتر از خرید یک «ست پانسمان کامل»، انتخاب پانسمان مناسب پس از ارزیابی حرفهای زخم است.
در چنین شرایطی میتوان از خدمات پانسمان زخم در منزل استفاده کرد تا علاوه بر تعویض پانسمان، وضعیت زخم در هر مراجعه ارزیابی و در صورت مشاهده علائم هشدار، بیمار برای بررسی پزشکی مناسب راهنمایی شود.
منابع
فرم ارسال نظر