- ۱۰ شهریور
- توسط: ادمین
نحوه تزریق واکسن آنفولانزا؛ محل تزریق، دوز کودکان و بزرگسالان
واکسن آنفولانزا معمولاً بهصورت تزریق عضلانی یا Intramuscular Injection انجام میشود. در بزرگسالان و کودکان بزرگتر، بهترین محل تزریق معمولاً عضله دلتوئید یا Deltoid Muscle در قسمت بالایی بازو است؛ در شیرخواران و کودکان خردسال، عضله قسمت قدامیـخارجی ران یا Vastus Lateralis انتخاب مناسبتری است. دوز بسیاری از واکسنهای فصلی امروزی از ۶ ماهگی به بعد ۰٫۵ میلیلیتر است، اما تعداد دفعات تزریق در بعضی کودکان با بزرگسالان تفاوت دارد.
دوز، محدوده سنی و مسیر تزریق باید بر اساس نام دقیق واکسن و بروشور همان فرآورده تعیین شود؛ بنابراین توصیه قدیمی «همه کودکان زیر ۳ سال نصف دوز بزنند» را نمیتوان به همه واکسنهای امروزی تعمیم داد. تزریق نیز باید توسط نیروی درمانی آموزشدیده انجام شود.
خلاصه سریع دوز و محل تزریق واکسن آنفولانزا
| گروه سنی | دوز معمول بسیاری از واکسنهای رایج | تعداد دوز در فصل | محل ترجیحی تزریق |
|---|---|---|---|
| زیر ۶ ماه | واکسن تزریقی فصلی توصیه نمیشود | ـ | ـ |
| ۶ تا ۳۵ ماه | معمولاً ۰٫۵ میلیلیتر؛ طبق بروشور برند | ۱ یا ۲ دوز | قدامیـخارجی ران؛ دلتوئید در صورت توده عضلانی کافی |
| ۳ تا ۸ سال | معمولاً ۰٫۵ میلیلیتر | ۱ یا ۲ دوز | دلتوئید بازو |
| ۹ تا ۱۷ سال | معمولاً ۰٫۵ میلیلیتر | ۱ دوز در هر فصل | دلتوئید بازو |
| بزرگسالان | معمولاً ۰٫۵ میلیلیتر برای واکسن استاندارد | ۱ دوز در هر فصل | دلتوئید بازو |
در کودکان ۶ ماه تا ۸ سال، تعداد دوز به سابقه واکسیناسیون بستگی دارد. اگر کودک پیش از شروع فصل جاری حداقل دو دوز واکسن آنفولانزا را با فاصله حداقل ۴ هفته در سالهای قبل دریافت کرده باشد، معمولاً یک دوز در فصل جدید کافی است. اگر سابقه دریافت دو دوز کامل وجود ندارد یا نامشخص است، دو دوز با فاصله حداقل ۴ هفته لازم میشود. کودکان ۹ ساله و بزرگتر و بزرگسالان معمولاً در هر فصل فقط یک دوز دریافت میکنند.
دوز واکسن آنفولانزا برای بزرگسالان چقدر است؟
دوز واکسن آنفولانزا برای بزرگسالان برای بیشتر واکسنهای تزریقی استاندارد، ۰٫۵ میلیلیتر است و یک بار در هر فصل تزریق میشود. این موضوع با واکسنهای خاص با دوز بالاتر یا واکسنهای ویژه سالمندان در بعضی کشورها متفاوت است؛ بنابراین حجم تزریق باید از روی برچسب و بروشور فرآورده موجود بررسی شود.
واکسن فصل گذشته جایگزین واکسن فصل جدید نیست؛ سویههای واکسن بهطور منظم بهروزرسانی میشوند و ایمنی نیز با زمان کاهش مییابد. سازمان جهانی بهداشت برای فصل ۲۰۲۶–۲۰۲۷ نیمکره شمالی نیز ترکیب جدید سویهها را اعلام کرده است.
دوز واکسن آنفولانزا برای کودکان؛ یک دوز یا دو دوز؟
یکی از مهمترین سؤالات والدین این است که واکسن آنفولانزا برای کودکان چند دوز است؟ پاسخ فقط به سن وابسته نیست؛ سابقه واکسیناسیون کودک نیز تعیینکننده است.
برای کودک ۶ ماه تا ۸ سال:
- اگر قبلاً حداقل دو دوز واکسن آنفولانزا با فاصله حداقل ۴ هفته دریافت کرده است، معمولاً یک دوز در فصل جاری کافی است.
- اگر اولین سال واکسیناسیون است، فقط یک دوز قبلی دریافت شده یا سابقه نامعلوم است، دو دوز لازم است.
- فاصله دوز اول و دوز دوم واکسن آنفولانزا در کودکان حداقل ۴ هفته است.
- اگر کودک هنگام دوز اول ۸ ساله باشد و پیش از دوز دوم ۹ ساله شود، در صورتی که طبق سابقه نیازمند دو دوز بوده است، دوز دوم نیز باید تکمیل شود.
برای افراد ۹ ساله و بالاتر معمولاً یک دوز در هر فصل کافی است.
در واکسنهایی مانند Influvac و Vaxigrip امروزی، دوز از ۶ ماهگی معمولاً ۰٫۵ میلیلیتر است. عدد ۰٫۲۵ میلیلیتر که در برخی مطالب قدیمی دیده میشود، قانون عمومی همه برندها نیست.
محل تزریق واکسن آنفولانزا در بزرگسالان کجاست؟
محل دقیق تزریق واکسن آنفولانزا در بزرگسالان معمولاً بخش میانی عضله دلتوئید در قسمت بالایی بازو است. تزریق باید داخل عضله انجام شود، نه خیلی بالا نزدیک مفصل شانه و نه در بافت چربی زیر پوست. انتخاب محل و طول سوزن نیز باید متناسب با وزن، ضخامت بافت چربی و حجم عضله فرد باشد.
اگر دلتوئید مناسب نباشد، قسمت قدامیـخارجی ران میتواند محل جایگزین باشد. باسن محل روتین و ترجیحی برای واکسن آنفولانزا نیست.
محل تزریق واکسن آنفولانزا در کودکان
در کودکان ۶ تا ۳۵ ماهه، قسمت قدامیـخارجی ران معمولاً محل ترجیحی است و در صورت توده عضلانی کافی میتوان از دلتوئید استفاده کرد. از حدود ۳ سالگی به بعد، دلتوئید بازو معمولاً ترجیح دارد و ران گزینه جایگزین است. انتخاب نهایی محل تزریق واکسن آنفولانزا برای کودکان باید بر اساس سن، جثه و توده عضلانی کودک باشد.
نحوه صحیح تزریق واکسن آنفولانزا چگونه است؟
واکسنهای تزریقی غیرفعال معمولاً به روش Intramuscular یا عضلانی تزریق میشوند. محل آناتومیک و طول سوزن بر اساس سن، وزن و ساختمان بدن انتخاب میشود و تزریق عضلانی استاندارد معمولاً عمود بر پوست انجام میشود.
پیش از تزریق باید نام واکسن، فصل تولید، تاریخ انقضا، سلامت سرنگ و محدوده سنی بررسی شود. واکسن طبق بروشور معمولاً در زنجیره سرد ۲ تا ۸ درجه سانتیگراد نگهداری میشود و نباید یخ بزند. پس از تزریق نیز پایش کوتاهمدت برای واکنش حساسیتی اهمیت دارد.
نحوه تزریق واکسن آنفولانزا هلندی یا اینفلوواک
Influvac از واکسنهای هلندی شناختهشده در ایران است. اطلاعات Influvac Tetra فصل ۲۰۲۵–۲۰۲۶ دوز ۰٫۵ میلیلیتر را برای بزرگسالان و کودکان ۶ ماه تا ۱۷ سال ذکر میکند؛ کودک زیر ۹ سالی که قبلاً واکسن فصلی دریافت نکرده، به دوز دوم با فاصله حداقل ۴ هفته نیاز دارد.
در ۶ تا ۳۵ ماهگی ران قدامیـخارجی ترجیح دارد و در سنین بالاتر دلتوئید معمول است. برای واکسن فصل ۲۰۲۶–۲۰۲۷ باید بروشور همان بسته بررسی شود، زیرا ترکیب و مجوز فرآوردهها ممکن است بهروزرسانی شود.
بنابراین دوز واکسن آنفولانزا هلندی برای کودکان را نباید صرفاً بر اساس سن یا مطالب سالهای قبل تعیین کرد؛ برند، فصل تولید و بروشور همان فرآورده اهمیت دارد.
نحوه تزریق واکسن آنفولانزا فرانسوی یا Vaxigrip
Vaxigrip واکسن فرانسوی آنفولانزاست. اطلاعات بهروز محصول برای بزرگسالان و کودکان ۶ ماه تا ۱۷ سال دوز ۰٫۵ میلیلیتر ذکر میکند. کودکان زیر ۹ سال که قبلاً واکسینه نشدهاند، دوز دوم را حداقل ۴ هفته بعد میگیرند.
مسیر ترجیحی تزریق عضلانی است؛ در ۶ تا ۳۵ ماهگی ران قدامیـخارجی و از ۳۶ ماهگی به بعد دلتوئید ترجیح دارد.
نحوه تزریق واکسن آنفولانزا ایرانی فلوگارد
FluGuard یک واکسن نوترکیب آنفولانزای تولید ایران است. درباره این واکسن نباید قواعد Influvac یا Vaxigrip را بهصورت خودکار اعمال کرد، زیرا نوع فناوری، محدوده سنی مجاز و توصیههای مصرف آن متفاوت است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده در ایران، فلوگارد برای افراد ۱۸ سال و بالاتر عرضه شده است و راهنمای کشوری ایمنسازی ۱۴۰۳ نیز تا زمان صدور مجوزهای مربوط، مصرف آن را برای زیر ۱۸ سال و زنان باردار توصیه نکرده بود. بنابراین برای نحوه تزریق واکسن آنفولانزا فلوگارد باید بروشور بهروز همان فصل و نظر پزشک ملاک باشد، بهخصوص در بارداری یا برای افراد خارج از محدوده سنی تأییدشده.
نحوه تزریق واکسن آنفولانزا در بارداری
واکسن غیرفعال آنفولانزا یا Inactivated Influenza Vaccine میتواند در هر سهماهه بارداری تجویز شود و علاوه بر کاهش خطر بیماری شدید مادر، به محافظت نوزاد در ماههای نخست زندگی کمک کند. با این حال، هر برند باید مجوز مصرف در بارداری داشته باشد؛ برای فلوگارد باید آخرین بروشور و توصیه رسمی همان فصل بررسی شود.
درد، قرمزی و تورم محل تزریق واکسن آنفولانزا طبیعی است؟
درد محل تزریق واکسن آنفولانزا، قرمزی، سفتی یا تورم خفیف از عوارض شایع واکسن است. سردرد، احساس خستگی، درد عضلات و تب خفیف نیز ممکن است رخ دهد. در اطلاعات Vaxigrip، بیشتر واکنشهای معمول طی سه روز اول ظاهر شده و معمولاً ظرف یک تا سه روز برطرف میشوند.
برای ناراحتی خفیف میتوان از کمپرس خنک استفاده کرد. مصرف دارو، بهویژه برای کودک یا بارداری، بهتر است با نظر پزشک باشد. قرمزی رو به گسترش، تب بالا و پایدار، درد شدید، محدودیت واضح شانه، تنگی نفس، تورم صورت یا زبان، کهیر گسترده یا غش نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.
آیا تزریق واکسن آنفولانزا در منزل امکانپذیر است؟
بله، تزریق واکسن آنفولانزا در منزل میتواند برای سالمندان، افراد کمتوان، بیماران مزمن یا خانوادههایی که مراجعه حضوری برایشان دشوار است گزینه مناسبی باشد؛ به شرط آنکه واکسن با زنجیره سرد صحیح حمل شود و تزریق توسط نیروی درمانی واجد صلاحیت انجام گیرد.
در خدمت استاندارد تزریق در منزل، سابقه حساسیت، بیماری حاد، بارداری، سن و سابقه واکسیناسیون بررسی و سپس برند، تاریخ انقضا، زنجیره سرد و دوز کنترل میشود. امکان رسیدگی به واکنش حساسیتی نیز باید وجود داشته باشد. تزریق خودسرانه یا استفاده از واکسن با نگهداری نامطمئن ایمن نیست.
اگر درباره نوع واکسن یا تعداد دوز مطمئن نیستید، پیش از تزریق با تیم درمانی مشورت کنید تا بر اساس سن، سابقه واکسیناسیون و برند موجود تصمیمگیری شود.
چه زمانی تزریق واکسن را به تعویق بیندازیم یا با پزشک مشورت کنیم؟
در صورت بیماری حاد همراه با تب قابل توجه، معمولاً واکسیناسیون تا بهبود علائم به تعویق میافتد. سرماخوردگی خفیف بدون تب بالا معمولاً بهتنهایی مانع واکسیناسیون نیست. اگر فرد سابقه واکنش آلرژیک شدید به دوز قبلی یا یکی از اجزای واکسن داشته، اختلال خونریزی یا پلاکت پایین دارد، یا سابقه سندرم گیلنباره پس از واکسن آنفولانزا مطرح بوده است، ارزیابی پزشک قبل از تزریق اهمیت بیشتری دارد.
سؤالات متداول
بهترین محل تزریق واکسن آنفولانزا در بزرگسالان کجاست؟
عضله دلتوئید در قسمت بالایی بازو محل ترجیحی است. ران قدامیـخارجی میتواند در شرایط خاص جایگزین باشد.
محل تزریق واکسن آنفولانزا برای کودک ۱ یا ۲ ساله کجاست؟
در این سن معمولاً بخش قدامیـخارجی ران ترجیح داده میشود. اگر توده عضله دلتوئید کافی باشد، بازو نیز ممکن است قابل استفاده باشد.
دوز واکسن آنفولانزا برای کودکان چند سیسی است؟
برای بسیاری از واکسنهای رایج امروزی از ۶ ماهگی، دوز ۰٫۵ میلیلیتر است؛ اما بروشور همان برند باید بررسی شود و نباید یک عدد را به همه واکسنها تعمیم داد.
دوز دوم واکسن آنفولانزا در کودکان چه زمانی است؟
اگر کودک ۶ ماه تا ۸ سال بر اساس سابقه واکسیناسیون به دو دوز نیاز داشته باشد، دوز دوم حداقل ۴ هفته بعد از دوز اول تزریق میشود.
آیا میتوان واکسن آنفولانزا را در خانه تزریق کرد؟
بله، اما توسط پزشک یا پرستار واجد صلاحیت و با رعایت زنجیره سرد و اصول ایمنی. خودتزریقی توصیه نمیشود.
فرم ارسال نظر